Trzydziesty szósty dzień Powstania.

Intensywnie bombardowane Śródmieście płonie

 

 

5 września 1944

 

 

Ciężkie walki na Powiślu. Niemcy atakują z trzech stron równocześnie chcąc za wszelką cenę wyprzeć z powstańców z dzielnicy a jednocześnie odciąć Powiśle Czerniakowskie od Śródmieścia.
Po intensywnym przygotowaniu artyleryjskim i zmasowanych nalotach rusza niemiecki atak na całym powiślańskim froncie. Piechota niemiecka zajmuje potężny gmach Państwowego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych przy ul. Kopernika oraz domy na ulicach Sewerynów, Oboźnej i Leszczyńskiej. Zajęty zostaje Teatr Polski. Na Leszczyńskiej ginie cała kompania (152 żołnierzy) por. Tadeusza Malinowskiego „Poboga”.
Cały dzień toczy się walka o zabudowania szpitala św. Łazarza przy ul. Książęcej. Zagrożone jest jedyne przejście ze Śródmieścia na Powiśle Czerniakowskie.
Wieczorem, po całkowitym wyczerpaniu amunicji, obrońcy elektrowni pod dowództwem kpt. Stanisława Skibniewskiego „Cubryny” opuszczają doszczętnie zrujnowane budynki. Dowódca Powiśla, przybyły ze Starówki mjr Stanisław Błaszczyk „Róg”, wzywa ludność cywilną do przenoszenia się do Śródmieścia. W nocy mieszkańcy starają się przedostać na wschodnią stronę Nowego Światu.

Na styku Czerniakowa i Śródmieścia Południe pozycje na skarpie w okolicach szpitala św. Łazarza w kierunku ul. Frascati i rejon Książęcej obsadzają pododdziały z „Czaty 49” i „Miotły”.

Dowódca obrony Czerniakowa zostaje płk Jan Mazurkiewicz „Radosław” a zastępcą kpt. Zygmunt Netzer „Kryska”.

Gmach PKO, w którym mieści się Komenda Główna AK zostaje zbombardowany. Sztab KG AK przenosi się do budynku „małej PAST-y” na ul Piusa XI a dowództwo Powstania do Kina „Palladium” na ul. Złotej 7/9.

Prezydent USA Franklin Dellano Roosvelt będąc zdezorientowany przez własny Wywiad Wojskowy pisze do Premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla iż Powstanie upadło, motywując tym samym że sprawa zrzutów i pomocy Powstaniu jest nieaktualna.

opracował: Maciej Janaszek-Seydlit

 

Trwa ewakuacja ludności cywilnej do Śródmieścia. Trwa silny ostrzał artyleryjski i bombardowania rejonu Jasnej i Szpitalnej. Powstańcy powstrzymują natarcieniemieckie na pozycje w ruinach Komendy Policji i w kościele św. Krzyża oraz na całej linii ul. Królewskiej.
Ludność ewakuuje się do nieco spokojniejszej, południowej części Śródmieścia. Powstańcy obsadzają skarpę przy Frascati i zabezpieczają połączenie Czerniakowa ze Śródmieściem przez ul. Książęcą.
Na Powiślu esesmani z brygady Dirlewangera brutalnie mordują tego dnia 152 Polaków. Przez wiele lat sądzono błędnie, iż ofiarą masakry padli wzięci do niewoli żołnierze z kompanii porucznika „Poboga”.
Dowódcą oddziałów powstańczych na Czerniakowie zostaje płk Jan Mazurkiewicz „Radosław”. Jego zastępcą zostaje dotychczasowy dowódca tego rejonu, kpt. Zygmunt Netzer „Kryska”. Sztab Komendanta Okręgu przenosi się do solidnego i nowoczesnego gmachu kina „Palladium” przy ul. Złotej 7/9. Komenda Główna AKznajduje lokum w budynku tzw. małej PAST-y przy ul. Piusa XI. Prezydent Rooseveltzawiadamia premiera Churchilla, że według informacji wywiadu amerykańskiego Powstańcy opuścili Warszawę.

Na podstawie materiałów Muzeum Powstania Warszawskiego.

 

Fot. wikipedia.org

ot. Bundesarchiv, Bild 146-1996-057-10A  Schremmer  CC-BY-SA